Preste hangi güvenlik donanımı bulunmalı?

Ekipmanın türüne göre çift el kumanda, ışık bariyeri veya mekanik koruyucu bulunur ve bunlar devre dışı bırakılamaz. Koruyucusu sökülmüş bir pres, mevzuata uygun bir iş ekipmanı sayılmaz.

Tezgâhta eldiven kullanmak her zaman doğru mu?

Hayır. Torna ve matkap gibi döner parçalı tezgâhlarda eldiven dolanma riskini artırır. Kişisel koruyucu donanım seçimi risk değerlendirmesine dayanır; her işe aynı donanım verilmez.

Kompresörün periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Basınçlı kaplar standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda en az bir kez kontrol edilir. Üretici kullanma kılavuzunda daha kısa bir süre öngörmüşse üreticinin süresi uygulanır.

Küçük atölyede de iş güvenliği uzmanı zorunlu mu?

6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş yerlerinde görevlendirme yükümlülüğü çalışan sayısına bakılmaksızın yürürlüktedir. Tehlike sınıfı ve çalışan sayısı, zorunluluğun olup olmadığını değil aylık asgari süreyi belirler.

Atölyede kaç yangın söndürücü bulunmalı?

Sayı ve tip, alanın büyüklüğüne ve yangın yüküne göre belirlenir. Belirleyici olan sayıdan çok erişilebilirlik: önü kapatılmış veya basınç göstergesi kırmızıda olan bir cihaz, sayıma girse de işe yaramaz.

Fason iş değiştiğinde risk değerlendirmesi yenilenir mi?

Üretim yönteminde veya kullanılan ekipmanda değişiklik olduğunda risk değerlendirmesi süre beklenmeden gözden geçirilir. Çok tehlikeli sınıfta yenileme aralığı ayrıca en geç iki yıldır.

Başakşehir · İstanbul

Başakşehir'de metal işleme atölyelerinde iş güvenliği

Başakşehir'de atölye ölçeğinde metal işleyen iş yerleriyle karşılaşılabiliyor: birkaç tezgâh, bir pres, bir kaynak köşesi ve az sayıda çalışan. Bu ölçekte eksiklik çoğu zaman tehlikeli bir işin yapılmasından değil, tezgâhın koruyucusunun sökülmüş ve ekipmanın kontrol raporunun süresinin dolmuş olmasından doğuyor.

Ücretsiz ön değerlendirme WhatsApp'tan uzmanla görüşün

Atölye ölçeği neyi değiştiriyor?

Büyük bir tesiste bakım ekibi, ayrı bir depo ve vardiya düzeni vardır; atölyede ise aynı kişi hem operatör hem bakımcı hem de çoğu zaman işverendir. Bu, yükümlülüğü azaltmıyor ama uygulama biçimini değiştiriyor: yazılı bir prosedürden çok, tezgâh başında işleyen basit ve sürdürülebilir bir düzen gerekiyor.

İkinci fark alan darlığı. Tezgâhlar birbirine yakın yerleştiğinde, bir makinenin çıkardığı talaş veya kıvılcım komşu iş istasyonunu etkiliyor. Yerleşim planı bu ölçekte başlı başına bir güvenlik önlemi hâline geliyor.

Üçüncüsü, makinelerin yaşı. İkinci el alınmış eski tezgâhlarda koruyucu ya hiç yok ya da üretimi hızlandırmak için sökülmüş oluyor. Koruyucusu sökülmüş bir pres, mevzuata uygun bir ekipman olmaktan çıkıyor.

Başlıca riskler

Pres ve giyotinde el sıkışması: çift el kumanda veya ışık bariyeri devre dışı bırakıldığında en ağır sonuçlu kaza türü.
Torna ve freze tezgâhında dolanma: bol giysi, eldiven ve takı ile döner parçaya yaklaşma.
Talaş ve çapak kaynaklı göz yaralanması: koruyucu gözlük kullanımının en sık atlandığı işlerden biri.
Taşlama diski parçalanması: hasarlı disk, yanlış devir ve sökülmüş koruyucu.
Kaynak kaynaklı yangın: atölyede biriken yağlı üstübü, talaş ve ahşap palet yangın yükünü artırıyor.
Elektrik: seyyar priz zincirleme kullanımı, hasarlı kablo ve eksik topraklama.
Gürültü: kapalı ve küçük hacimde çekiçleme ve taşlama sesi yansıyarak artıyor.
Elle taşıma: parça kaldırma ve istifleme kaynaklı bel ve omuz zorlanmaları.

Bu işletmelerde genellikle ihtiyaç duyulan hizmetler

Makine ve tezgâh güvenlik incelemesi: koruyucu, acil stop ve etiketleme-kilitleme düzeninin kurulması.
Ekipman periyodik kontrolleri: kompresör, kaldırma ekipmanı, elektrik tesisatı ve topraklama ölçümü.
Risk değerlendirmesi ve buna bağlı aksiyon takvimi.
Çalışan eğitimi: tezgâh başında uygulamalı anlatım, yalnız sınıf eğitimi değil.
Sağlık gözetimi: gürültü ve tozla çalışanlarda odyometri ve solunum fonksiyon testi.
Acil durum planı ve yangın söndürücü kontrol düzeni.

Dijital OSGB nasıl çalışıyor?

Atölye ölçeğinde işe tezgâh sayımıyla başlıyoruz: hangi makinede hangi koruyucu var, hangisinin kontrol raporu geçerli, hangisi süresi dolmuş. Bu envanter çıkmadan yazılan bir risk değerlendirmesi genel geçer bir metin oluyor ve sahada bir şeyi değiştirmiyor.

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmeleri Bakanlıkça yetkilendirilmiş çözüm ortağımız üzerinden yapılıyor. Eğitim, danışmanlık ve dokümantasyonu biz yürütüyoruz. Başakşehir saha hizmeti kapsamımızda olduğu için yerinde çalışıyoruz.

Mevzuat ve işveren sorumluluğu

6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş yerlerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü, çalışan sayısına bakılmaksızın yürürlükte. Az tehlikeli sınıftaki elliden az çalışanı olan iş yerlerine tanınan erteleme 31 Aralık 2024'te sona erdi.

Hizmeti dışarıdan almak işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. Uzman ve hekim, yükümlülüğün yerine getirilmesine destek verir; tedbiri alma ve aldırma sorumluluğu işverende kalır.

İş ekipmanlarının periyodik kontrolünde sık rastlanan eksiklik raporun hiç olmaması değil, alınmış raporun geçerlilik süresinin dolmuş olması. Süresi geçmiş rapor, kontrol yapılmamış sayılır.

Başakşehir için özel durumlar

Atölye ölçeğinde fason üretim yapan iş yerlerinde işin niteliği müşteriye göre değişebiliyor: bir dönem sac kesimi öne çıkarken başka bir dönem kaynak ve montaj ağır basabiliyor. Risk değerlendirmesinin, yapılan işin değiştiği anda gözden geçirilmesi bu yüzden kâğıt üzerinde bir kural değil, pratik bir ihtiyaç.

Kiralık veya ödünç alınan tezgâhın güvenli kullanımından, kullanan iş yeri sorumludur; kira sözleşmesi bunu devretmez.
Aynı binada birden fazla atölye varsa yangın ve tahliye düzeni bina genelinde düşünülmek zorunda.
Koruyucu söküldüğünde üretim hızlandığı için geri takılmıyor; denetim yalnız varlığa değil kullanıma bakmalı.
Stajyer ve yeni işe başlayan çalışan, tezgâha çıkmadan önce işe başlama eğitimini almış olmalı.

İlgili araçlar

Ekipman periyodik kontrol takip çizelgesi ve enerji kesme-kilitleme (LOTO) formu, form kütüphanesinde ücretsiz A4 şablon olarak duruyor. Yükümlülük hesaplayıcı, çalışan sayınıza göre aylık uzman ve hekim süresini veriyor.

Sık sorulan sorular

Preste hangi güvenlik donanımı bulunmalı?: Ekipmanın türüne göre çift el kumanda, ışık bariyeri veya mekanik koruyucu bulunur ve bunlar devre dışı bırakılamaz. Koruyucusu sökülmüş bir pres, mevzuata uygun bir iş ekipmanı sayılmaz.
Tezgâhta eldiven kullanmak her zaman doğru mu?: Hayır. Torna ve matkap gibi döner parçalı tezgâhlarda eldiven dolanma riskini artırır. Kişisel koruyucu donanım seçimi risk değerlendirmesine dayanır; her işe aynı donanım verilmez.
Kompresörün periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?: Basınçlı kaplar standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda en az bir kez kontrol edilir. Üretici kullanma kılavuzunda daha kısa bir süre öngörmüşse üreticinin süresi uygulanır.
Küçük atölyede de iş güvenliği uzmanı zorunlu mu?: 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş yerlerinde görevlendirme yükümlülüğü çalışan sayısına bakılmaksızın yürürlüktedir. Tehlike sınıfı ve çalışan sayısı, zorunluluğun olup olmadığını değil aylık asgari süreyi belirler.
Atölyede kaç yangın söndürücü bulunmalı?: Sayı ve tip, alanın büyüklüğüne ve yangın yüküne göre belirlenir. Belirleyici olan sayıdan çok erişilebilirlik: önü kapatılmış veya basınç göstergesi kırmızıda olan bir cihaz, sayıma girse de işe yaramaz.
Fason iş değiştiğinde risk değerlendirmesi yenilenir mi?: Üretim yönteminde veya kullanılan ekipmanda değişiklik olduğunda risk değerlendirmesi süre beklenmeden gözden geçirilir. Çok tehlikeli sınıfta yenileme aralığı ayrıca en geç iki yıldır.

İlgili sayfalar

Kaynaklar

Bu sayfadaki mevzuat bilgileri aşağıdaki düzenlemelere dayanır. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı iş yerinizin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre değişir.